20 دقیقه • 7 خرداد 1405
در صنعت حمل ونقل، لجستیک و خدمات پستی، یکی از مهم ترین شاخص هایی که برای محاسبه هزینه ارسال کالا استفاده می شود، CBM است. بسیاری از صاحبان کسب وکار، فروشگاه های اینترنتی و حتی مشتریان عادی هنگام ارسال مرسوله داخلی یا ارسال مرسوله بین المللی با این اصطلاح مواجه می شوند، اما دقیقا نمی دانند CBM چیست، چگونه محاسبه می شود و چه تاثیری بر قیمت نهایی حمل دارد.
در این مقاله به صورت کامل و تخصصی با مفهوم CBM، فرمول محاسبه آن، تفاوت وزن واقعی و وزن حجمی، تاثیر آن بر هزینه ارسال مرسولات داخلی و خارجی و مثال های عملی آشنا می شویم.
CBM مخفف عبارت Cubic Meter به معنی متر مکعب است. این شاخص حجم اشغال شده توسط یک مرسوله را مشخص می کند و در حمل ونقل زمینی، هوایی و دریایی کاربرد گسترده ای دارد.
شرکت های حمل ونقل تنها وزن مرسوله را ملاک قرار نمی دهند؛ بلکه فضایی که بسته در خودرو، کانتینر یا هواپیما اشغال می کند نیز اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل ممکن است یک بسته سبک اما حجیم، هزینه بیشتری نسبت به یک بسته سنگین اما کوچک داشته باشد.
در ناوگان حمل ونقل، ظرفیت بر اساس دو عامل محدود می شود:
به عنوان مثال یک کامیون ممکن است هنوز تحمل وزن بیشتری داشته باشد، اما فضای خالی برای بار جدید نداشته باشد. در چنین شرایطی، حجم کالا اهمیت بیشتری از وزن آن پیدا می کند.
به همین دلیل شرکت های حمل ونقل برای محاسبه دقیق هزینه ارسال از مفهومی به نام:
استفاده می کنند که مستقیماً به CBM وابسته است.
فرمول اصلی محاسبه CBM بسیار ساده است:
CBM = طول × عرض × ارتفاع
ابعاد باید بر حسب متر باشند.
فرض کنید ابعاد یک کارتن به صورت زیر است:
ابتدا ابعاد را به متر تبدیل می کنیم:
0.8 × 0.5 × 0.4
نتیجه:
CBM = 0.16 متر مکعب
یعنی این بسته 0.16 متر مکعب از فضای وسیله حمل را اشغال می کند.
اگر ابعاد به سانتی متر باشند، فرمول به شکل زیر است:
CBM = (طول × عرض × ارتفاع) ÷ 1,000,000
وزنی است که ترازو نشان می دهد.
وزن واقعی = 12 کیلوگرم
وزنی است که بر اساس حجم بسته محاسبه می شود.
شرکت های حمل ونقل معمولاً هر کدام ضریب مشخصی برای تبدیل حجم به وزن دارند.
در حمل هوایی معمولاً فرمول زیر استفاده می شود:
وزن حجمی = (طول × عرض × ارتفاع) ÷ 6000
ابعاد بر حسب سانتی متر هستند.
در حمل ونقل داخلی ایران، بسیاری از شرکت های پستی و باربری علاوه بر وزن واقعی، ابعاد بسته را نیز بررسی می کنند.
این موضوع به خصوص در موارد زیر اهمیت دارد:
فرض کنید یک فروشگاه اینترنتی قصد ارسال یک صندلی سبک را دارد.
مشخصات:
محاسبه وزن حجمی:
100 × 70 × 60 ÷ 6000
نتیجه:
70 کیلوگرم حجمی
در این حالت شرکت حمل، هزینه را بر اساس وزن حجمی محاسبه می کند؛ زیرا این مرسوله فضای زیادی اشغال کرده است.
فرض کنیم تعرفه حمل داخلی:
هر کیلوگرم = 850,000 ریال
هزینه بر اساس وزن واقعی:
7 × 850,000 = 5,950,000 ریال
اما هزینه بر اساس وزن حجمی:
70 × 850,000 = 59,500,000 ریال
همان طور که مشاهده می شود، ابعاد بسته تاثیر بسیار زیادی بر هزینه نهایی دارد.
در حمل ونقل خارجی، CBM اهمیت بسیار بیشتری پیدا می کند؛ زیرا:
در نتیجه شرکت های بین المللی محاسبات حجمی را با دقت بالایی انجام می دهند.
در حمل دریایی، هزینه بسیاری از کالاها بر اساس CBM محاسبه می شود.
به خصوص در:
فرض کنید:
تعرفه حمل دریایی: هر CBM = 85 دلار
اگر حجم بار:
4.5 CBM
باشد:
4.5 × 85 = 382.5 دلار
بنابراین هزینه حمل دریایی برابر با:
382.5 دلار
خواهد بود.
در حمل هوایی، وزن حجمی معمولاً مهم تر از وزن واقعی است.
زیرا:
ابعاد بسته:
وزن واقعی:
18 کیلوگرم
محاسبه وزن حجمی:
80 × 60 × 50 ÷ 6000
نتیجه:
40 کیلوگرم
فرض کنیم نرخ حمل هوایی:
هر کیلو = 9 دلار
هزینه نهایی:
40 × 9 = 360 دلار
در حالی که اگر وزن واقعی ملاک بود:
18 × 9 = 162 دلار
می شد.
هر سانتی متر کاهش در ابعاد می تواند هزینه حمل را کاهش دهد.
برای کالاهایی مانند پوشاک یا پارچه بسیار موثر است.
بسته بندی بزرگ تر از ابعاد واقعی کالا هزینه اضافی ایجاد می کند.
در صادرات و حمل بین المللی استفاده از پالت استاندارد باعث بهینه سازی فضا می شود.
ارسال چند بسته کوچک در قالب یک مرسوله بزرگ تر گاهی هزینه را کاهش می دهد.
| روش حمل | معیار اصلی |
|---|---|
| حمل زمینی | وزن + حجم |
| حمل هوایی | وزن حجمی |
| حمل دریایی | CBM |
| پست اکسپرس | وزن واقعی یا حجمی (هرکدام بیشتر باشد) |
در بسیاری از خطوط هوایی:
1 CBM ≈ 167 کیلوگرم حجمی
و در برخی سرویس های اکسپرس:
1 CBM ≈ 200 کیلوگرم حجمی
ابعاد باید شامل بسته بندی نهایی باشند.
حتی چند سانتی متر اختلاف می تواند هزینه را افزایش دهد.
فرمول حمل هوایی با دریایی متفاوت است.
یکی از رایج ترین دلایل افزایش هزینه ارسال است.
برای فروشگاه های آنلاین، محاسبه صحیح CBM اهمیت زیادی دارد؛ زیرا:
بسیاری از فروشگاه های حرفه ای از سیستم محاسبه خودکار وزن حجمی استفاده می کنند.
CBM یا متر مکعب یکی از مهم ترین مفاهیم در صنعت حمل ونقل و لجستیک است که تاثیر مستقیمی بر هزینه ارسال مرسولات داخلی و خارجی دارد. در بسیاری از موارد، حجم بسته از وزن واقعی مهم تر است و می تواند هزینه حمل را چند برابر افزایش دهد.
شناخت دقیق فرمول های CBM، وزن حجمی و نحوه محاسبه آن ها به کسب وکارها کمک می کند تا:
در نهایت، هرچه بسته بندی حرفه ای تر و ابعاد مرسوله بهینه تر باشد، هزینه حمل نیز اقتصادی تر خواهد شد.
